Tháng 8 và tháng 9 là thời điểm bão đổ bộ vào Nhật Bản nhiều nhất trong năm. Nếu bạn đang sống, làm việc hoặc đi thực tập sinh, kỹ năng đặc định (tokutei ginou) tại Nhật, việc biết cách chuẩn bị bão và hiểu đúng các cảnh báo thiên tai không chỉ giúp bạn an toàn mà còn tránh được những quyết định sai lầm vì không hiểu tiếng Nhật lúc khẩn cấp. Bài viết này tổng hợp thông tin từ các cơ quan chính thức Nhật Bản, viết lại đơn giản, dễ áp dụng cho người Việt.
Vì sao người nước ngoài dễ gặp khó khi có bão, thiên tai
Người Nhật lớn lên với các đợt diễn tập phòng chống thiên tai từ nhỏ nên phần lớn biết phải làm gì khi có cảnh báo. Người nước ngoài mới sang, đặc biệt là thực tập sinh và lao động theo diện tokutei ginou, thường gặp ba khó khăn chính: không đọc được cảnh báo tiếng Nhật trên tivi hay loa phường (防災無線), không biết nơi lánh nạn (避難所) gần nhà, và không phân biệt được mức độ nguy hiểm thực sự qua các “cấp độ cảnh báo”. Đây chính là lý do Chính phủ Nhật Bản đã xây dựng riêng nhiều công cụ đa ngôn ngữ, trong đó có tiếng Việt, mà nhiều người chưa biết đến.
Chuẩn bị trước khi bão đến
Đừng đợi có cảnh báo mới bắt đầu chuẩn bị. Một số việc nên làm ngay từ đầu mùa bão (tháng 6-10 hằng năm):
- Chuẩn bị túi đồ khẩn cấp (防災グッズ): nước uống và thực phẩm khô đủ dùng tối thiểu 3 ngày cho mỗi người, đèn pin, pin dự phòng, sạc điện thoại, thuốc cá nhân đang dùng, bản photo hộ chiếu và thẻ cư trú (在留カード), ít tiền mặt (vì mất điện thì máy ATM và thanh toán thẻ có thể không hoạt động).
- Kiểm tra nhà ở: đóng chặt cửa sổ, cất hoặc buộc chặt đồ vật ngoài ban công (chậu cây, xe đạp, đồ phơi) vì gió bão có thể thổi bay và gây nguy hiểm cho người xung quanh.
- Tìm hiểu trước nơi lánh nạn: mỗi thành phố/quận (thị trấn) đều có “bản đồ nguy hiểm” (ハザードマップ) và danh sách địa điểm lánh nạn (避難所) – thường là trường học, nhà thi đấu gần nhà. Bạn có thể hỏi công ty, nghiệp đoàn quản lý (đối với thực tập sinh) hoặc tòa thị chính nơi mình đăng ký cư trú để biết địa điểm gần nhất.
- Lưu sẵn số điện thoại khẩn cấp: 110 (cảnh sát), 119 (cứu hỏa/cấp cứu). Nếu không rành tiếng Nhật, có thể yêu cầu phiên dịch qua tổng đài khi gọi.
Các ứng dụng và trang web hữu ích cần cài sẵn
Cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú (出入国在留管理庁) khuyến nghị người nước ngoài tại Nhật cài sẵn các công cụ sau trước khi có thiên tai xảy ra, không phải đợi đến lúc cần mới tìm:
- Safety Tips: ứng dụng chính thức cung cấp cảnh báo động đất, bão, sóng thần, mưa lớn bằng nhiều ngôn ngữ, có tiếng Việt. Tải trên App Store hoặc Google Play.
- NHK WORLD-JAPAN: ứng dụng tin tức của đài NHK, cập nhật tình hình bão, động đất, mưa lớn bằng tiếng Anh và nhiều thứ tiếng khác.
- VoiceTra: ứng dụng dịch giọng nói đa ngôn ngữ, hữu ích khi cần giao tiếp với nhân viên cứu hộ hoặc người Nhật xung quanh lúc khẩn cấp.
- Trang thông tin thiên tai đa ngôn ngữ của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA): cập nhật trực tiếp đường đi của bão, cảnh báo mưa lớn, động đất, sóng thần.
Ngoài ra, Cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú còn có video hướng dẫn sinh hoạt bằng tiếng Việt, riêng phần “khẩn cấp – thiên tai” giải thích những việc cần làm khi có động đất, bão, mưa lớn, cùng bản PDF sổ tay hướng dẫn bằng tiếng Việt có thể tải về xem trước hoặc lưu offline phòng khi mất mạng.
Hiểu đúng 5 cấp độ cảnh báo (警戒レベル)
Khi có bão hoặc mưa lớn, chính quyền địa phương Nhật Bản phát cảnh báo theo 5 cấp độ, số càng lớn càng nguy hiểm. Đây là hệ thống quan trọng nhất cần hiểu vì nó quyết định bạn có cần sơ tán hay không:
- Cấp độ 1-2: giai đoạn chú ý, theo dõi thêm thông tin thời tiết, chưa cần hành động gấp.
- Cấp độ 3: người cao tuổi, người khuyết tật, người cần hỗ trợ di chuyển nên sơ tán ngay; người khác chuẩn bị sẵn sàng, cân nhắc sơ tán sớm nếu ở khu vực nguy hiểm (gần sông, sườn dốc).
- Cấp độ 4: TẤT CẢ người dân trong khu vực nguy hiểm phải sơ tán ngay lập tức đến nơi lánh nạn hoặc nơi an toàn. Đây là mốc quan trọng nhất – không nên chờ đến cấp độ 5.
- Cấp độ 5: thiên tai đã xảy ra hoặc sắp xảy ra, tình huống cực kỳ nguy hiểm, có thể không còn kịp sơ tán an toàn. Vì vậy chính quyền luôn khuyến cáo phải hành động từ cấp độ 4, không đợi đến cấp độ 5.
Cảnh báo này được phát qua loa phường, tivi (đài NHK), ứng dụng Safety Tips, và trang web của tòa thị chính nơi bạn cư trú.
Khi bão đang diễn ra: nên và không nên làm gì
Nên làm:
- Ở trong nhà, tránh xa cửa sổ và kính.
- Theo dõi liên tục cảnh báo qua Safety Tips hoặc NHK.
- Nếu được yêu cầu sơ tán, đi ngay, mang theo túi đồ khẩn cấp đã chuẩn bị.
- Báo cho công ty, nghiệp đoàn quản lý hoặc người quen biết tình trạng của mình nếu có thể.
Không nên làm:
- Không ra ngoài “xem bão” hoặc quay video khi gió mạnh, mưa lớn – đã có nhiều trường hợp bị thương vì vật bay hoặc trượt ngã.
- Không đi xe máy, ô tô qua khu vực ngập nước – nước ngập chỉ 30cm cũng có thể khiến xe chết máy hoặc bị cuốn trôi.
- Không chủ quan khi thấy “tâm bão” có vẻ yên tĩnh – đây chỉ là hiện tượng tạm thời, gió mạnh có thể quay lại đột ngột.
Những điều cần lưu ý / Câu hỏi thường gặp
Tôi không biết tiếng Nhật, làm sao hiểu được cảnh báo trên tivi?
Cài sẵn ứng dụng Safety Tips và NHK WORLD-JAPAN – hai ứng dụng này có phiên bản tiếng Anh và thông báo bằng hình ảnh, biểu tượng dễ hiểu ngay cả khi không đọc được chữ Nhật.
Nếu công ty/nghiệp đoàn không nói gì thì tôi có phải tự sơ tán không?
Có. Cảnh báo sơ tán áp dụng cho mọi người trong khu vực nguy hiểm, không phụ thuộc vào việc công ty có thông báo hay không. Nếu khu vực bạn ở đạt cấp độ 4, hãy chủ động sơ tán ngay.
Chỗ ở của tôi có phải khu vực nguy hiểm không?
Kiểm tra “bản đồ nguy hiểm” (ハザードマップ) trên trang web của tòa thị chính nơi bạn đăng ký cư trú, hoặc hỏi trực tiếp bằng tiếng Nhật đơn giản/nhờ phiên dịch qua VoiceTra.
Tóm tắt nhanh
Mùa bão ở Nhật Bản tập trung vào tháng 8-10. Người Việt tại Nhật nên chuẩn bị sẵn túi đồ khẩn cấp, biết trước nơi lánh nạn gần nhà, và cài sẵn các ứng dụng Safety Tips, NHK WORLD-JAPAN, VoiceTra. Khi thấy cảnh báo đạt cấp độ 4, hãy sơ tán ngay, không chờ đến cấp độ 5. Những phút chuẩn bị trước có thể tạo ra khác biệt lớn khi thiên tai thực sự xảy ra.
Bài viết mang tính chất tham khảo, tổng hợp từ các nguồn chính thức của Chính phủ Nhật Bản tại thời điểm đăng bài. Vui lòng theo dõi thông báo của tòa thị chính, công ty hoặc nghiệp đoàn quản lý nơi bạn cư trú để có thông tin cập nhật, chính xác nhất khi có thiên tai xảy ra.
Nguồn tham khảo:
– Cục quản lý xuất nhập cảnh và lưu trú – Thông tin hữu ích khi có thiên tai: https://www.moj.go.jp/isa/01_00469.html (tra cứu 05/08/2026)
– Văn phòng Nội các Nhật Bản – Tài liệu phổ biến thông tin thiên tai cho người nước ngoài: https://www.bousai.go.jp/kyoiku/gaikoku/index.html (tra cứu 05/08/2026)
– Văn phòng Thủ tướng Nhật Bản – 5 cấp độ cảnh báo thiên tai: https://www.kantei.go.jp/jp/headline/bousai/keihou.html (tra cứu 05/08/2026)
– Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) – Thông tin thiên tai đa ngôn ngữ: https://www.data.jma.go.jp/multi/index.html?lang=jp (tra cứu 05/08/2026)
#chuanbibaoNhatBan #ungphothientai #antoankhicobao #doisongtaiNhat #nguoivietoNhat
コメント