Nếu một ngày phải nhập viện phẫu thuật hay điều trị dài ngày, dù đã có bảo hiểm y tế và chỉ phải trả 30% chi phí, số tiền thực tế vẫn có thể lên tới vài chục triệu đồng chỉ trong một tháng. Rất ít người lao động Việt Nam ở Nhật biết rằng có một chế độ giúp giới hạn số tiền phải trả hàng tháng, gọi là Kougaku Ryouyouhi (高額療養費制度) – Chế độ hỗ trợ chi phí y tế cao. Bài viết này giải thích chế độ này hoạt động ra sao, cách xin để không phải ứng trước cả khoản viện phí lớn, và những thay đổi quan trọng bắt đầu áp dụng từ tháng 8/2026.
Kougaku Ryouyouhi là gì?
Ở Nhật, người có bảo hiểm y tế (cả bảo hiểm xã hội của công ty lẫn bảo hiểm y tế quốc dân – Kokumin Kenko Hoken) chỉ phải trả 30% chi phí khám chữa bệnh tại bệnh viện, phòng khám hoặc hiệu thuốc, 70% còn lại do bảo hiểm chi trả. Nhưng với các ca bệnh nặng, phẫu thuật hay nằm viện dài ngày, 30% đó vẫn có thể là một số tiền rất lớn.
Kougaku Ryouyouhi giải quyết đúng vấn đề này: nếu tổng số tiền tự chi trả trong một tháng dương lịch (tính từ ngày 1 đến ngày cuối tháng, không phải 30 ngày liên tục) vượt quá một hạn mức nhất định theo mức thu nhập, phần vượt quá sẽ được cơ quan bảo hiểm hoàn lại. Chế độ này áp dụng cho cả người Nhật và người nước ngoài đang tham gia bảo hiểm y tế hợp pháp tại Nhật, không phân biệt quốc tịch hay loại visa.
Lưu ý: chế độ chỉ tính trên phần chi phí thuộc diện bảo hiểm chi trả (保険診療). Các khoản như tiền phòng riêng (差額ベッド代), tiền ăn khi nằm viện, phẫu thuật thẩm mỹ, hoặc điều trị không được bảo hiểm chi trả sẽ không được tính vào hạn mức này.
Hạn mức tự chi trả hàng tháng theo thu nhập (áp dụng đến hết tháng 7/2026)
Với người dưới 70 tuổi, hạn mức tự chi trả hàng tháng hiện hành (tính đến hết đợt khám chữa bệnh tháng 7/2026) được chia theo 5 mức thu nhập, dựa trên mức lương chuẩn hàng tháng (標準報酬月額) đối với người đi làm công ty:
- Thu nhập từ 83 vạn yên/tháng trở lên: 252.600 yên + (chi phí y tế − 842.000 yên) × 1%
- Thu nhập 53-79 vạn yên/tháng: 167.400 yên + (chi phí y tế − 558.000 yên) × 1%
- Thu nhập 28-50 vạn yên/tháng: 80.100 yên + (chi phí y tế − 267.000 yên) × 1%
- Thu nhập từ 26 vạn yên/tháng trở xuống: 57.600 yên (mức cố định)
- Hộ miễn thuế cư trú (住民税非課税): 35.400 yên (mức cố định)
Phần lớn thực tập sinh kỹ năng và lao động Tokutei Ginou thường rơi vào 2 mức thấp nhất, nghĩa là dù chi phí y tế cả tháng lên tới hàng trăm vạn yên, số tiền tự chi trả thực tế cũng chỉ dừng ở khoảng 57.600 yên hoặc 35.400 yên. Người làm nghề tự do (freelancer) tham gia bảo hiểm y tế quốc dân được xét theo tổng thu nhập năm trước (sau khi trừ các khoản khấu trừ cơ bản), có thể tra trên bản sao tờ khai thuế hoặc giấy báo thuế cư trú.
Nếu trong 12 tháng gần nhất đã có từ 3 lần trở lên được áp dụng chế độ này, từ lần thứ 4 trở đi hạn mức sẽ được giảm thêm (gọi là 多数回該当 – “nhiều lần áp dụng”), giúp giảm gánh nặng cho người điều trị dài ngày.
Cách xin để không phải ứng trước toàn bộ viện phí
Nếu biết trước sẽ nhập viện hoặc phẫu thuật, có 2 cách để chỉ phải trả đúng phần hạn mức ngay tại quầy thu ngân, thay vì trả hết rồi chờ hoàn tiền:
- Dùng thẻ bảo hiểm y tế tích hợp Mynumber (Myna Hoken Sho – マイナ保険証): tại các cơ sở y tế đã kết nối hệ thống xác nhận tư cách trực tuyến, thông tin hạn mức sẽ tự động được gửi tới bệnh viện, không cần xin giấy tờ trước.
- Xin Giấy chứng nhận áp dụng hạn mức (限度額適用認定証): cần thiết nếu bệnh viện chưa kết nối hệ thống trực tuyến, hoặc thông tin Mynumber chưa được liên kết với bảo hiểm. Người tham gia bảo hiểm công ty (Hiệp hội Bảo hiểm Y tế Toàn quốc – Kyokai Kenpo, hoặc hiệp hội bảo hiểm riêng của công ty) nộp đơn “健康保険限度額適用認定申請書” tại chi nhánh tỉnh; người tham gia bảo hiểm y tế quốc dân nộp tại quầy thủ tục của tòa thị chính/phường nơi cư trú. Giấy thường mất khoảng 1 tuần để cấp, nên nộp trước khi nhập viện 1-2 tuần là an toàn nhất.
Nếu đã lỡ trả đầy đủ viện phí, xin hoàn tiền thế nào?
Trường hợp chưa kịp chuẩn bị giấy tờ trước và đã thanh toán toàn bộ viện phí, vẫn có thể xin hoàn lại phần vượt hạn mức:
- Với bảo hiểm công ty: nhiều hiệp hội bảo hiểm tự động gửi đơn xin hoàn tiền đến người tham gia khi phát hiện có khoản vượt hạn mức, nhưng không phải nơi nào cũng làm vậy – nên chủ động hỏi phòng nhân sự công ty hoặc hiệp hội bảo hiểm.
- Với bảo hiểm y tế quốc dân: tòa thị chính/phường thường gửi thông báo nhắc nộp đơn xin hoàn tiền qua đường bưu điện.
- Thời hạn xin hoàn tiền là 2 năm kể từ ngày thanh toán viện phí, nên dù phát hiện muộn vẫn còn cơ hội xin lại.
Thay đổi quan trọng từ tháng 8/2026 (và tiếp tục từ 8/2027)
Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý: theo phương án được Hội đồng Bảo hiểm Y tế thuộc Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi công bố cuối năm 2025, hạn mức tự chi trả hàng tháng sẽ được tăng theo 2 giai đoạn:
- Giai đoạn 1 (áp dụng từ đợt khám chữa bệnh tháng 8/2026 – tức là ngay tháng này): hạn mức tăng ở tất cả 5 mức thu nhập, mức tăng dao động khoảng 4-38% tùy nhóm thu nhập – nhóm thu nhập thấp tăng ít hơn, nhóm thu nhập cao tăng nhiều hơn. Con số chính thức sẽ được quyết định qua nghị định của Chính phủ; theo ước tính dựa trên tài liệu thảo luận, riêng mức “28-50 vạn yên/tháng” có thể tăng từ 80.100 yên lên khoảng 85.800 yên, nhưng đây chỉ là con số dự tính, chưa phải công bố chính thức cuối cùng.
- Giai đoạn 2 (dự kiến từ tháng 8/2027): các mức thu nhập (trừ hộ miễn thuế cư trú) sẽ được chia nhỏ hơn để phản ánh sát hơn sự chênh lệch thu nhập trong cùng một nhóm.
- Đồng thời, một hạn mức tổng trong năm sẽ được thiết lập mới (dự kiến khoảng 530.000 yên/năm cho nhóm thu nhập thấp và trung bình) nhằm giảm gánh nặng cho người điều trị dài ngày, còn mức giảm cho trường hợp “nhiều lần áp dụng” (đã nêu ở trên) về cơ bản giữ nguyên, không bị cắt giảm.
Vì hạn mức tính theo tháng dương lịch, nếu đợt nằm viện kéo dài từ tháng 7 sang tháng 8/2026, phần chi phí tháng 7 vẫn áp dụng hạn mức cũ, còn phần chi phí từ 1/8/2026 trở đi áp dụng hạn mức mới. Do các con số cụ thể vẫn đang chờ nghị định chính thức, người đọc nên theo dõi thông báo mới nhất từ công ty bảo hiểm hoặc tòa thị chính nơi cư trú, hoặc hỏi trực tiếp bộ phận nhân sự công ty khi có kế hoạch điều trị dài ngày trong giai đoạn này.
Những điều cần lưu ý / Câu hỏi thường gặp
Thực tập sinh kỹ năng và lao động Tokutei Ginou có được áp dụng chế độ này không?
Có. Chỉ cần đang tham gia bảo hiểm y tế hợp pháp (bảo hiểm công ty hoặc bảo hiểm y tế quốc dân) là đủ điều kiện, không phân biệt loại visa hay quốc tịch.
Nếu về nước giữa chừng thì có xin hoàn tiền được không?
Nếu đã thanh toán viện phí khi còn ở Nhật và trong thời hạn 2 năm, vẫn có thể ủy quyền cho người quen tại Nhật hoặc liên hệ trực tiếp với hiệp hội bảo hiểm/tòa thị chính để xin hoàn tiền, tiền sẽ được chuyển vào tài khoản ngân hàng đã đăng ký.
Tiền phòng riêng, tiền ăn khi nằm viện có được tính vào hạn mức không?
Không. Những khoản này nằm ngoài phạm vi bảo hiểm chi trả nên không được tính vào Kougaku Ryouyouhi, người bệnh vẫn phải tự thanh toán riêng.
Có cần phải tự tính hạn mức của mình không?
Không bắt buộc. Có thể hỏi trực tiếp phòng nhân sự công ty (nếu tham gia bảo hiểm công ty) hoặc quầy bảo hiểm y tế tại tòa thị chính để được tính giúp mức áp dụng cho mình.
Tóm tắt nhanh
Kougaku Ryouyouhi giúp giới hạn số tiền tự chi trả viện phí hàng tháng theo mức thu nhập, áp dụng cho mọi người có bảo hiểm y tế hợp pháp ở Nhật kể cả người nước ngoài. Nếu biết trước sẽ nhập viện, nên dùng Myna Hoken Sho hoặc xin Giấy chứng nhận áp dụng hạn mức trước để không phải ứng trước toàn bộ viện phí; nếu đã lỡ trả hết thì vẫn có thể xin hoàn tiền trong vòng 2 năm. Từ tháng 8/2026, hạn mức này sẽ tăng theo phương án 2 giai đoạn – nên theo dõi thông báo chính thức mới nhất trước khi lên kế hoạch tài chính cho các đợt điều trị dài ngày.
Bài viết mang tính chất tham khảo, tổng hợp từ các nguồn chính thức tại thời điểm đăng. Chính sách và số liệu có thể thay đổi, đặc biệt là các con số hạn mức mới áp dụng từ 8/2026 hiện vẫn chờ nghị định chính thức – vui lòng liên hệ hiệp hội bảo hiểm hoặc tòa thị chính nơi cư trú để xác nhận thông tin mới nhất.
Nguồn tham khảo: Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản (mhlw.go.jp) – trang “高額療養費制度を利用される皆さまへ” và tài liệu thảo luận Hội đồng Bảo hiểm Y tế 12/2025; freee.co.jp – tổng hợp thay đổi hạn mức 8/2026. Ngày tra cứu: 01/08/2026.
#khamchuabenh #baohiemytenhat #chiphiyte #laodongnuocngoai #tokuteiginou
コメント