Nếu bạn đang sống và làm việc tại Nhật, chắc hẳn đã từng nghe đến "nenkin" — nhưng không phải ai cũng hiểu rõ đây là khoản gì, có bắt buộc đóng không, và nếu về nước thì số tiền đã đóng có được lấy lại hay không. Bài viết này giải thích ngắn gọn, dễ hiểu để bạn không bị bỡ ngỡ hay đóng phạt oan vì thiếu hiểu biết.
Nenkin là gì?
Nenkin (年金) là hệ thống bảo hiểm hưu trí công của Nhật Bản, tương tự bảo hiểm xã hội ở Việt Nam nhưng bắt buộc rộng hơn. Có hai loại chính:
- Lương hưu quốc dân (国民年金 – kokumin nenkin): áp dụng cho tất cả cư dân từ 20 đến dưới 60 tuổi, kể cả người không đi làm, sinh viên, người làm nghề tự do.
- Lương hưu phúc lợi (厚生年金 – kosei nenkin): áp dụng cho người đi làm tại công ty có ký hợp đồng lao động chính thức, được trừ trực tiếp từ lương hàng tháng (công ty đóng một phần).
Nếu bạn làm việc toàn thời gian tại công ty Nhật (kể cả thực tập sinh kỹ năng, lao động tokutei ginou), phần lớn trường hợp bạn sẽ tham gia kosei nenkin thông qua công ty. Nếu bạn là du học sinh, làm nghề tự do, hoặc tạm thời không đi làm, bạn thuộc diện kokumin nenkin.
Người nước ngoài có bắt buộc đóng không?
Có. Theo quy định, bất kỳ ai có đăng ký cư trú tại Nhật, từ 20 đến dưới 60 tuổi, đều bắt buộc tham gia nenkin — không phân biệt quốc tịch. Đây không phải là lựa chọn tự nguyện, kể cả khi bạn chỉ ở Nhật vài năm rồi về nước.
Mức đóng năm 2026
Đối với kokumin nenkin (lương hưu quốc dân), mức đóng năm tài chính 2026 (令和8年度, áp dụng từ tháng 4/2026 đến tháng 3/2027) là:
- 17.920 yên/tháng
Nếu đóng gộp cả năm một lần qua giấy nộp tiền, bạn được giảm khoảng 3.820 yên so với đóng từng tháng.
Với kosei nenkin (lương hưu phúc lợi qua công ty), mức đóng được tính theo phần trăm lương và công ty chi trả một nửa, nên số tiền thực trừ vào lương của bạn sẽ khác tùy mức lương.
Nếu về nước thì có lấy lại được tiền không?
Có — đây là điều rất nhiều người Việt không biết và bỏ lỡ quyền lợi. Nhật Bản có chế độ hoàn tiền một lần khi rời Nhật (脱退一時金 – dattai ichijikin) dành cho người nước ngoài đã đóng nenkin nhưng chưa đủ điều kiện nhận lương hưu (thường là chưa đủ 10 năm đóng) và rời khỏi Nhật Bản.
Điểm mới quan trọng: từ ngày 1/4/2026, thời gian đóng bảo hiểm được tính để hoàn tiền đã tăng từ tối đa 60 tháng (5 năm) lên tối đa 96 tháng (8 năm). Điều này có nghĩa nếu bạn đã đóng nenkin trong thời gian dài hơn trước đây, số tiền hoàn lại khi về nước cũng sẽ nhiều hơn.
Để nhận khoản hoàn tiền này, bạn cần nộp đơn trong vòng 2 năm kể từ ngày rời Nhật Bản (xuất cảnh và không còn địa chỉ cư trú tại Nhật), thông qua Cơ quan Lương hưu Nhật Bản (日本年金機構).
Những điều cần lưu ý
- Không đóng nenkin đúng hạn có thể ảnh hưởng đến việc gia hạn visa hoặc xin vĩnh trú sau này, vì đây là một trong những tiêu chí xét duyệt của Cục quản lý xuất nhập cảnh.
- Nếu gặp khó khăn tài chính, có thể xin miễn giảm một phần hoặc toàn phần tại văn phòng phường/quận (yakusho) nơi cư trú — đừng để nợ đóng phạt kéo dài.
- Giữ lại toàn bộ giấy tờ đóng nenkin (sổ hoặc biên lai) để làm thủ tục hoàn tiền sau này.
Tóm tắt nhanh
- Từ 20-59 tuổi, cư trú tại Nhật → bắt buộc đóng nenkin, không phân biệt quốc tịch
- Mức đóng kokumin nenkin năm 2026: 17.920 yên/tháng
- Về nước mà chưa đủ 10 năm đóng → có thể xin hoàn tiền một lần (dattai ichijikin), nay được tính tối đa 96 tháng (8 năm) thay vì 60 tháng như trước
- Nộp đơn hoàn tiền trong vòng 2 năm kể từ khi rời Nhật
Bài viết mang tính chất tham khảo, thông tin có thể thay đổi theo thời gian. Vui lòng liên hệ Cơ quan Lương hưu Nhật Bản (nenkin.go.jp) hoặc văn phòng phường/quận nơi cư trú để xác nhận thông tin mới nhất áp dụng cho trường hợp của bạn.
Nguồn tham khảo:
Cơ quan Lương hưu Nhật Bản (nenkin.go.jp) – tra cứu ngày 28/07/2026
IKIGAI TOWN, chuyên trang thông tin nenkin – tra cứu ngày 28/07/2026
コメント